niedziela, 12 czerwca 2016

Bylica piołun

Pomimo silnie gorzkiego smaku liście były dawniej w Europie stosowane do przyprawiania sosów. Roślinę tą używano także do wyrobu nalewki zwanej absyntem, bardzo popularnej w XIX wieku, pitej często przez artystów (np. van Gogha), po I wojnie światowej zakazanej w wielu krajach z powodu bardzo niekorzystnego wpływu na człowieka przy większych dawkach dzięki obecności toksycznego tujon. Jednak w niewielkich ilościach substancja ta stymuluje działanie mózgu.
Bylica piołun, młody okaz. Foto autor. Ustka, skraj lasu, lipiec 2011.
Opis morfologiczny
Pachnąca bylina dorastająca do wysokości 40- 80 cm. Łodyga prosto wzniesiona, jedwabiście owłosiona, liście jedwabiście filcowate, białoszare, pierzastosieczne, o odcinkach lancetowatych. Koszyczki kwiatowe drobne, kuliste, zwieszone, zebrane w wąską wiechę. Wszystkie kwiaty w koszyczku rurkowate, jasnożółte. Owocem jest niełupka. Kwitnie od lipca do września. Rośnie na nieużytkach, przydrożach, zrębach. Pospolita na niżu i w niższych położeniach górskich. 

Bylica piołun, młody okaz. Foto autor. Ustka, skraj klifu, czerwiec 2011.
Do celów leczniczych ścina się przyziemne liście w pierwszym roku wegetacji rośliny w ciągu lata, a z roślin starszych górne części pędów w okresie zakwitania od lipca do września i suszy w suszarniach naturalnych w miejscach zacienionych i przewiewnych. Otrzymuje się jako surowiec liście piołunu - Folium Absinthii lub ziele piołunu - Herba Absinthii.

Po prawej stronie bylica piołun. Po lewej stronie
bylica pospolita. Porównanie gatunków. Foto autor.
Ustka, skraj lasu, lipiec 2012.
Najbardziej cenione w lecznictwie jest znane od wieków działanie pobudzające wydzielanie soków trawiennych. Zawarte w zielu piołunu związki goryczowe drażnią zakończenia nerwów w kubkach smakowych języka i na drodze odruchowej zwiększają wydzielanie soku żołądkowego. Jednocześnie działanie pobudzające ziela na gałązki nerwów wydzielniczych przenosi się na wątrobę, powodując wzmożone wydzielanie żółci oraz zawartych w niej kwasów żółciowych, a także na trzustkę, zwiększając wytwarzanie soku jelitowego i znajdujących się w nim enzymów trawiennych. Związki goryczowe ziela piołunu działają też bezpośrednio na żołądek, powodując rozszerzenie drobnych naczyń błony śluzowej oraz zwiększenie jego ruchliwości, co poprawia trawienie i przyswajanie pokarmów. Składniki olejku, zwłaszcza tujon i felandren, przyjęte z goryczami w dawkach leczniczych pobudzają wydzielanie soków trawiennych oraz ułatwiają przepływ żółci do dwunastnicy. Olejek ma ponadto słabe działanie odkażające. Ziele działa również rozkurczowo na przewód pokarmowy, przewody żółciowe, trzustkowy oraz moczowe, a także na macicę. Wyciągi z ziela piołunu zwiększają u niektórych chorych ilość wydalanego moczu, zwłaszcza u osób z upośledzonym przesączaniem kłębkowym. Działają też trująco na owsiki po podaniu w lewatywie, a także na niektóre pasożyty skórne, jak świerzbowce i wszy.

Składniki olejku eterycznego piołunu, zwłaszcza tujon i tujol są toksyczne, szkodliwe, zwłaszcza dla kobiet ciężarnych. Przetwory z piołunu należy stosować ostrożnie przez krótki okres, czynić przerwy i nie przekraczać zaleconych dawek oraz zalecanej częstotliwości zażywania. Nie wolno podawać kobietom w ciąży oraz karmiącym. Niestosowanie się do tego powoduje wystąpienie zawrotów głowy, ataków epileptycznych, przekrwienie narządów wewnętrznych, a nawet poronienie.

Napar lub nalewkę z ziela piołunu podaje się doustnie w niedokwaśności treści żołądkowej, braku apetytu, niestrawności oraz przewlekłych nieżytach żołądka i jelit, połączonych ze zmniejszonym wydzielaniem soków trawiennych i żółci z objawami zgagi, odbijania, wzdęcia, bólu brzucha, a nawet w kolce jelitowej i zaparciach atonicznych. Ponadto stosuje się je w niewydolności trzustki i zmniejszonym wytwarzaniu enzymów trawiennych. Przetwory te można podawać osobom w wieku podeszłym oraz rekonwalescentom po ciężkich chorobach i operacjach przełyku, żołądka i dwunastnicy. Napar z ziela piołunu można stosować w postaci lewatywy przeciw owsikom i glistom jelitowym u dzieci, a w formie wcierań i obmywań przeciw świerzbowcom i wszom. Napar ten, chociaż nie zawiera saponin, zmywa szybko tłuszcz i smar z ciała i odzieży. 

Warto pamiętać, że ziele różnych odmian piołunu służy jako dodatek do wina wermut, gdyż nadaje mu przyjemnej goryczy i swoistego aromatu. Stosuje się w tym celu specjalne mieszanki ziołowe, zawierające różne surowce aromatyczne, których skład i proporcje są utrzymywane w tajemnicy przez producentów wina.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

ANGIELSKI Lubin

ANGIELSKI Lubin
Centrum Językowe Harvard

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *