środa, 8 czerwca 2016

Dziki bez czarny, bez czarny, bez lekarski

Śmiało mogę stwierdzić - jeden ze skarbów naszej ziemi. Kwiaty bzu czarnego działają napotnie, na skutek pobudzenia ośrodków regulujących wydzielanie potu. Wykazują także słabe działanie moczopędne, które przypisuje się obecności flawonoidów. Związki te uszczelniają ściany naczyń włosowatych i jednocześnie zwiększają ich elastyczność. Jest to charakterystyczne dla obecnych w surowcu związku o własnościach witaminy P (rutyna). Dzięki temu flawonoidy zapobiegają przenikaniu osocza i krwinek czerwonych na zewnątrz włośniczek. 
Kwitnący bez czarny. Foto autor. Ustka  czerwiec 2012.


Owoce bzu czarnego wykazują łagodne działanie napotne , moczopędne i przeczyszczające. Należą do wartościowych leków usuwających z organizmu wraz z potem, moczem i kałem szkodliwych produktów przemiany materii oraz egzogenne toksyny. Godne uwagi jest również ich działanie przeciwbólowe, polegające na opóźnianiu reakcji bólowej pochodzenia ośrodkowego. Jest ono wprawdzie około 160 razy słabsze od morfiny, ale nie wywołuje uzależnienia i dlatego owoc bzu czarnego może mieć szersze zastosowanie jako pomocniczy lek przeciwbólowy.
Ostatnio odkryto w liściach bzu czarnego substancje zwiększające odporność na choroby zakaźne.

Opis morfologiczny
Duży krzew osiągający wysokość do 7 metrów, lub małe drzewo wysokości do 10 metrów, przeważnie z krzywym pochylonym pniem. Na zimę zrzuca liście. Gałęzie sztywno wzniesione i dopiero na końcach zwieszone lub odstające, dlatego tworzą przeważnie koronę bardzo luźną i nieregularną. Rdzeń w starszych gałązkach biały, gąbczasty. Liście naprzeciwległe, złożone, nieparzystopierzaste, długości około 10 – 35 cm, z pięcioma listkami jednakowej wielkości długości do 8 cm, szerokości 3,5 cm, eliptyczne, długo zaostrzone, piłkowane, po roztarciu wydzielające specyficzny zapach. Z wierzchu matowozielone, od spodu jaśniejsze i zazwyczaj nagie. U nasady mają gruczołek na rożkowatym wyrostku. Liczne kwiaty zebrane w duże, baldachowate wiechy. Korona szerokości około 6 mm, żółtawobiała. Owoce pestkowe, podobne do jagód, kuliste, czarne, lśniące, bardzo soczyste. Cenione w zielarstwie i przetwórstwie. Kwitnie od czerwca do lipca. Owoce dojrzewają od sierpnia. Krzew pospolity na obrzeżach lasów, w zaroślach, żywopłotach. Jest cennym gatunkiem dającym ptakom schronienie i pokarm.  

Zastosowanie i działanie lecznicze.
Surowcem zielarskim i kulinarnym są nie tylko owoce ale i kwiaty. Mają wysoką wartość biologiczną. Spożywać je trzeba w formie przetworzonej i tylko dojrzałe,w gdyż w niedojrzałych znajduje się sambunigryna. Są dobre na dżemy, kompoty, sosy, syropy. Mają działanie łagodzące nerwobóle, lekko rozwalniające. Ogólnie należy przyjąć zasadę, że nadają się do spożycia po obróbce termicznej, gdyż mogą być lekko trujące. Wielokrotnie na spacerach surowe owoce, zebrane po drodze, traktowałem jako przekąskę, Nic mi się wtedy nie stało, smakowało. Tylko że to były znikome ilości, garstka owoców.

Do celów leczniczych zbiera się w czerwcu rozkwitające kwiatostany i suszy rozłożone cienką warstwą na półkach lub rozwieszone na drutach w miejscach zacienionych i przewiewnych. Po wysuszeniu ociera się kwiatostany przez sita i odrzuca szypułki. Otrzymuje się kwiat dzikiego bzu czarnego Flos Sambuci. Zbiera się również dojrzałe owoce, gdy w sierpniu nabiorą lśniącej czarnej barwy. Ścina się całe owocostany i suszy najczęściej w suszarni ogrzewanej. Następnie ociera na sitach, podobnie jak kwiaty i odrzuca szypułki. Uzyskuje się w ten sposób owoc bzu czarnego – Fructus Sambuci. Czasem zbiera się również kore z korzeni – Cortex Sambuci oraz same korzenie tej rośliny – Radix Sambuci. Znaczenie w lecznictwie mają też liście bzu czarnego. W dawkach terapeutycznych surowiec nie wywołuje działania szkodliwego.

Odwary z kwiatów bzu czarnego stosuje się wewnętrznie jako środek napotny w chorobach z podwyższoną temperaturą, także jako uzupełniający lek moczopędny w chorobach przebiegających ze zwiększeniem przepuszczalności włosowatych naczyń krwionośnych. Zewnętrznie służą do płukania w anginie oraz w zapaleniu spojówek i brzegów powiek. Czasem wykorzystuje się je do kąpieli kosmetycznych. Kwiaty dzikiego bzu czarnego są składnikiem mieszanki ziołowej Pyrosan (Herbapol), stosowanej pomocniczo jako lek napotny i przeciwgorączkowy.
Odwary z owoców bzu podaje się doustnie jako środek odtruwający i ułatwiający usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii, zwłaszcza w chorobie gośćcowej, chorobach zakaźnych i niektórych schorzeniach skórnych, również jako nieswoisty wspomagający środek przeciwbólowy w rwie kulszowej, zapaleniu nerwu trójdzielnego i bólach newralgicznych. W połączeniu z innymi surowcami zielarskimi owoc bzu stanowi łagodny środek przeczyszczający.



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

ANGIELSKI Lubin

ANGIELSKI Lubin
Centrum Językowe Harvard

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *