poniedziałek, 13 czerwca 2016

Lipa (L. szerokolistna i drobnolistna)

Młode liście lip są niezwykle smaczne, swoją delikatnością porównywalne z sałatą, i funkią. Mają ciekawy słodkawy smak i lekko śluzowatą konsystencję. Choć większość liści robi się póżniej łykowata, nawet późnym latem młode liście pojawiają się na odroślach u nasady pnia. Nagie liście lipy drobnolistnej są smaczniejsze od często włochatych liści lipy szerokolistnej . Z pni lip można otrzymywać wiosną, jak z brzozy, smaczny słodkawy sok.
Lipa szerokolistna. Foto autor. Ustka, przy promenadzie, lipiec 2012.


W przypadku choroby gorączkowej napary lub odwary z kwiatów lipy łagodnie zwiększają wydzielanie potu i poprawiają nieco transpirację i perspirację skóry. Działanie to polega częściowo na bezpośrednim pobudzeniu czynności gruczołów potowych, a także, w pewnym stopniu, na zwiększeniu ich wrażliwości na bodźce przekazywane przez nerwy układu współczulnego przewodu pokarmowego i narządów rodnych u kobiet. Zmniejszają one nie znacznie napięcie mięśni gładkich, pobudzają w niewielkim stopniu wydzielanie soku żołądkowego, wzmagają przepływ żółci do dwunastnicy oraz wydalanie moczu. Działają korzystnie na stan napięcia układu nerwowego, pływają na konsystencję krwi, obniżają nieznacznie jej lepkość i przeciwdziałają skupianiu się krwinek czerwonych.

Opisy morfologiczne

Lipa szerokolistna 

Lipa szerokolistna. Foto autor. Ustka, przy promenadzie, lipiec 2012.
Drzewo zrzucające liście na zimę, zwykle bardzo okazałe, wysokości do 40 m, o gęstej koronie, stosunkowo wąskiej, jedynie u drzew wolno stojących szerszej. Pień prosty i u starych osobników dość gruby. Wszystkie konary dolnej części korony zwieszone. Młode gałązki zielonawoczerwone, aksamitno owłosione. Liście skrętoległe, pojedyncze, równomiernie, ostro piłkowane, z ogonkiem długości 3 - 5 cm, blaszka niesymetrycznie sercowata, z wysmukłym długim wierzchołkiem, długości około 10 - 15 cm i prawie tej samej szerokości, z wierzchu matowozielona i początkowo delikatnie owłosiona, od spodu jaśniejsza i tylko na nerwach puszysta, w katach liści z białawymi kępkami włosków. Jesienią liście złotożółte. Kwiaty zebrane po 2 - 5 w zwisających wiechach, zrośniętych z bladozieloną podsadką. Orzeszek 5-kanciasty podłużnie kulisty, długości zaledwie do 1 cm. Kwitnie w czerwcu. Owoce dojrzewają od października. Ważny gatunek w różnych zespołach lasów liściastych an glebach świeżych, bogatych w składniki pokarmowe. W Alpach do wysokości 1000 m.n.p.m. Lipa szerokolistna jest stosunkowo wrażliwa na zanieczyszczenia środowiska i dlatego coraz częściej znika z krajobrazu ulic i wiejskich placów. Drewno lipy jest bardzo miękkie, jednak na tyle mocne, że nadaje się na materiał rzeźbiarski i do wyrobu zabawek. Kwiaty lipy stanowią cenny pożytek dla pszczół i innych owadów. 

Lipa drobnolista



Lipa drobnolistna. Foto autor. Ustka, przy promenadzie, lipiec 2012.
Drzewo zrzucające liście na zimę, dość okazałe, wysokości do 30 m, z dużą, gęstą, często trochę nieregularnie wyglądającą koroną. Gałęzie wzniesione. Młode gałązki oliwkowozielone, z wierzchu lekko czerwonawe, prawie zawsze nagie i lśniące. Pień ciemnoszary do brązowego, podłużnie żebrowany. Liście skrętoległe, pojedyncze, równomiernie i ostro piłkowane, z ogonkiem długości 2 - 5 cm, blaszka niesymetrycznie sercowata, mniejsza niż u lipy szerokolistnej, przeważnie długości 5 - 7 cm i prawie tej samej szerokości, z wierzchu ciemnozielona i naga, od spodu niebieskawo-szaro-zielona, z brązowymi kępkami włosów w kątach między nerwami bocznymi a nerwem środkowym. Jesienią liście intensywnie żółte. Kwiaty po 4 - 12 w zwisających wiechach, z żółtawobiałymi płatkami korony, o przyjemnym zapachu. Orzeszki długości 5 - 7 mm, kuliste, prawie bez żeberek. Kwitnie w kwietniu. Owoce dojrzewają od października. Występuje pojedynczo w ciepłych latem lasach łegowych i na zboczach lub jako drzewo ozdobne. 

Na całym obszarze swojego występowania tworzą się mieszańce lipy szerokolistnej i drobnolistnej, które są płodne - lipa holenderska Tilia*europea, o ładnej koronie, osiągającej wysokość do 40m. Często też ten gatunek jest sadzony w miastach. Trudno ją odróżnić od roślin rodzicielskich. Może to sprawiać pewną trudność przy oznaczaniu. Jeśli więc spotkamy się z drzewem o cechach pośrednich, to spokojnie uznajemy takiego mieszańca jako coś zupełnie naturalnego. Osobiście często spotykam się z tym mieszańcem. Np. liście z wierzchu wykazują cechy lipy szerokolistnej, od spodu drobnolistnej (brązowe kępki włosków w kątach nerwów). Do celów leczniczych jednak zarówno lipa szerokolistna, drobnolistna jak i jej mieszańce dostarczają równocennego surowca leczniczego, wobec czego wchodzenie w szczegóły taksonomiczne mija się tu z celem. Przyznam, że ciężko było mi znaleźć w rodzimej miejscowości typową lipę szerokolistną, bez cech pośrednich. 

Do celów leczniczych zbiera się pod koniec czerwca lub w lipcu, w czasie suchej pogody, rozkwitające kwiatostany wraz z podsadkami i suszy w miejscach zacienionych i przewiewnych w temp. do 35°C. Surowcem jest kwiatostan lipy - Inflorescentia Tiliae, syn. kwiat lipy - Flos Tiliae.Drewno lipowe służy do wypalania lekkiego, chłonnego węgla - Carbo medicinalis (syn. Carbo ligni, Carbo Tiliae). 

W zalecanych dawkach przetwory z kwiatów lipy nie powodują żadnych odczynów niepożądanych.

Napary z kwiatów lipy stosuje się jako pomocniczy łagodny środek napotny w stanach gorączkowych w niektórych chorobach zakaźnych, jak angina, grypa, zapalenie gardła, oskrzeli i tzw. choroba z przeziębienia. Napary z lipy służą również jako lek uspokajający w nadmiernej pobudliwości nerwowej i stanach napięcia nerwowego, zwłaszcza u młodzieży i osób starszych. Napar z kwiatów lipy podaje się także w łagodnych zaburzeniach trawiennych i metabolicznych oraz w miażdżycy. Surowiec jest jednym ze składników mieszanek ziołowych Degrosan i Pyrosan produkowanych przez Herbapol. Zewnętrznie stosuje się do obmywań, okładów, kąpieli, płukanek oraz irygacji, do pielęgnacji cery, usuwania piegów, a także w lekkich stanach zapalnych, podrażnieniu i świądzie skóry.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

ANGIELSKI Lubin

ANGIELSKI Lubin
Centrum Językowe Harvard

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *