Rokitnik zwyczajny

Rokitnik zwyczajny. Foto autor.
Ustka, przy promenadzie,  lipiec, 2012,
Krzew zrzucający na zimę liście, silnie rozgałęziający się, ciernisty, osiągający wysokość około 3 m, niekiedy również małe drzewo, wysokości do około 6m. Pędy okrągłe, pokryte srebrzystobrązowawymi, tarczkowatymi włoskami. Wszystkie pędy główne i boczne zakończone cierniami. Kora początkowo gładka, później z podłużnymi spękaniami. Liście skrętoległe lub prawie naprzeciwległe, pojedyncze, calobrzegie, krótkoogonkowe, ogonek długości około 2mm, blaszka liściowa długości do 6 cm, szerokości 3 - 10 mm, wąskolancetowata, początkowo pokryta z obu stron srebrzysto-szaro-zielonymi włoskami, poźniej z wierzchu łysiejąca, ciemnozielona. Nie występuje charakterystyczne przebarwienie jesienne. Kwiaty jednopłciowe wyrastają na różnych osobnikach, pojawiają się przed liśmi, są niepozorne, zebrane w kłosowate grona. Owoce pestkowe podobne do jagód, o rzucającym sie w oczy pomarańczoczrwonym zabarwieniu, bardzo soczyste, jadalne. Kwitnie od kwietnia do maja, owoce dojrzewaja od września. Gatunek rozpowszechniony na glebach zawierających wapń, luźnych, piaszczystych, ubogich w części ziemiste, o zmiennej wilgotności, położonych na łęgach, na starych żwirowniach, na wybrzeżu marskim na wydmach. Podobny do jagody pestkowiec powstaje w niezwykły sposób przez zgrubienie rurki kielicha. Gatunek bardzo cenny ze względu na ochronę ptaków (dostarcza pokarmu i schronienia bażantom, kuropatwom i jarząbkom) oraz smaczne owoce. 

Objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zaleca się więc zbiory z roślin sadzonych. Wydaje bardzo kwaśne owoce, niezwykle cenne z powodu dużej zawartości witaminy C i A. Jadany jest w wielu krajach na surowo lub w postaci galaretek i sosów do mięs i ryb. Bardzo dobry dodatek do konfitur.

Do celów leczniczych zbiera się od końca sierpnia do października owoce rokitnika, powszechnie zwane jagodami, usuwa ewentualne zanieczyszczenia, suszy w suszarniach ogrzewanych w temperaturze do 35°C i otrzymuje owoce rokitnika - Fructus Hippophae, przeznaczone dla przemysłu farmaceutycznego. Duże ilości owo-ców świeżych przerabia przemysł spożywczy. Niekiedy zbierane są przez miejscową ludność na Syberii liście rokitnika i młode, ulistnione gałązki z przeznaczeniem do użytku domowego jako środek przeciwbiegunkowy.
Owocujący rokitnik zwyczajny.
Ustak, przy promenadzie, wrzesień 2013.

Owoce rokitnika są bogatym źródłem wielu związków o dużym znaczeniu w lecznictwie, a mianowicie witamin z grupy B, witaminy E (do 150 mg%), witaminy C, czyli kwasu askorbowego (50-200 mg%), karotenoidów, czyli prowitaminy A (do 250 mg%). Ponadto zawierają do 8% oleju tłustego, antocyjany, flawonoidy, fosfolipidy, sterydy, garbniki, cukry, kwasy organiczne, jak cytrynowy i jabłkowy, oraz sole mineralne.

Owoce rokitnika należą do cennych surowców ze względu na obecność witaminy C. Choć ilość tej witaminy jest znacznie niższa niż w owocach dzikiej róży, to jednak nie ulega ona tak szybko rozkładowi, gdyż rokitnik nie zawiera specyficznego enzymu - askorbinazy, niszczącego ten związek. Dzięki temu owoce rokitnika mogą być przechowywane zarówno w stanie świeżym, jak i mrożonym lub wysuszonym przez dłuższy nawet czas bez wyraźnego obniżenia wartości. Jak wiadomo, witamina C stanowi istotny czynnik, aktywnie uczestniczący w procesach utleniania i redukcji. Istnieje wiele schorzeń, których pojawienie się i przebieg zależą od poziomu witaminy C w narządach i płynach ustrojowych. Ważne znaczenie lecznicze ma olej tłusty o własnościach witaminy F, gdyż zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe i jest zbliżony do oleju słonecznikowego i lnianego. Wywiera odżywczy wpływ na skórę i zapewnia jej elastyczność oraz odporność. Karoteny zawarte w owocach oraz niektóre karotenoidy zostają przekształcone w przewodzie pokarmowym w witaminę A, odznaczającą się szczególnym powinowactwem do skóry i błon śluzowych a niezbędną dla prawidłowego ich rozwoju oraz spełniania funkcji ochronnych i wydzielniczych. Tokoferole natomiast mają charakter witaminy E i chronią organizm przed zmianami zanikowymi, zwyrodnieniowymi, zakrzepowymi i skurczowymi, m.in. w obrębie naczyń krwionośnych i skóry.

Przetwory z rokitnika stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego na organizm.

Owoce rokitnika w postaci świeżej lub jako dżemy, konfitury, soki i inne przetwory stosuje się zapobiegawczo jako naturalne źródło dobrze przyswajalnej witaminy C, a także w przebiegu licznych schorzeń wymagających zwiększonej ilości kwasu askorbinowego w organizmie. Do najważniejszych należą choroby gorączkowe wywołane przez bakterie lub wirusy, choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, stany zapalne różnych narządów, utrzymujące się dłużej biegunki, okres ciąży i karmienia, postępujące dolegliwości gośćcowe, krwawienia z małych naczyń i inne. Wyciągi olejowe z owoców rokitnika, zawierające olej tłusty, karoteny i tokoferole, są z powodzeniem stosowane zewnętrznie w różnych dolegliwościach błon śluzowych i skóry, zwłaszcza oparzeniach, odleżynach, uszkodzeniach skóry przez promienie słoneczne i rentgenowskie, trudno gojących się ranach, zapaleniu pochwy i szyjki macicy oraz nadżerkach.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *