środa, 8 czerwca 2016

Rokitnik zwyczajny

Objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zaleca się więc zbiory z roślin sadzonych. Wydaje bardzo kwaśne owoce, niezwykle cenne z powodu dużej zawartości witaminy C i A. Jadany jest w wielu krajach na surowo lub w postaci galaretek i sosów do mięs i ryb. Bardzo dobry dodatek do konfitur. Choć ilość witaminy C jest znacznie niższa niż w owocach dzikiej róży, to jednak nie ulega ona tak szybko rozkładowi, gdyż rokitnik nie zawiera (lub zawiera bardzo mało - opinie w tej kwestii są podzielone) specyficznego enzymu - askorbinazy, niszczącego ten związek. Dzięki temu owoce rokitnika mogą być przechowywane zarówno w stanie świeżym, jak i mrożonym lub wysuszonym przez dłuższy nawet czas bez wyraźnego obniżenia wartości
Rokitnik zwyczajny. Foto autor. Ustka, przy promenadzie,  lipiec, 2012,



Opis morfologiczny
Krzew zrzucający na zimę liście, silnie rozgałęziający się, ciernisty, osiągający wysokość około 3 m, niekiedy również małe drzewo, wysokości do około 6m. Pędy okrągłe, pokryte srebrzystobrązowawymi, tarczkowatymi włoskami. Wszystkie pędy główne i boczne zakończone cierniami. Kora początkowo gładka, później z podłużnymi spękaniami. Liście skrętoległe lub prawie naprzeciwległe, pojedyncze, calobrzegie, krótkoogonkowe, ogonek długości około 2mm, blaszka liściowa długości do 6 cm, szerokości 3 - 10 mm, wąskolancetowata, początkowo pokryta z obu stron srebrzysto-szaro-zielonymi włoskami, poźniej z wierzchu łysiejąca, ciemnozielona. Nie występuje charakterystyczne przebarwienie jesienne. Kwiaty jednopłciowe wyrastają na różnych osobnikach, pojawiają się przed liśmi, są niepozorne, zebrane w kłosowate grona. Owoce pestkowe podobne do jagód, o rzucającym sie w oczy pomarańczoczrwonym zabarwieniu, bardzo soczyste, jadalne. Kwitnie od kwietnia do maja, owoce dojrzewaja od września. Gatunek rozpowszechniony na glebach zawierających wapń, luźnych, piaszczystych, ubogich w części ziemiste, o zmiennej wilgotności, położonych na łęgach, na starych żwirowniach, na wybrzeżu marskim na wydmach. Podobny do jagody pestkowiec powstaje w niezwykły sposób przez zgrubienie rurki kielicha. Gatunek bardzo cenny ze względu na ochronę ptaków (dostarcza pokarmu i schronienia bażantom, kuropatwom i jarząbkom) oraz smaczne owoce. 


Zastosowanie i działanie lecznicze
Do celów leczniczych zbiera się od końca sierpnia do października owoce rokitnika, powszechnie zwane jagodami, usuwa ewentualne zanieczyszczenia, suszy w suszarniach ogrzewanych w temperaturze do 35°C i otrzymuje owoce rokitnika - Fructus Hippophae, przeznaczone dla przemysłu farmaceutycznego. Duże ilości owo-ców świeżych przerabia przemysł spożywczy. Niekiedy zbierane są przez miejscową ludność na Syberii liście rokitnika i młode, ulistnione gałązki z przeznaczeniem do użytku domowego jako środek przeciwbiegunkowy.
Owocujący rokitnik zwyczajny. Ustak, przy promenadzie, wrzesień 2013.



Owoce rokitnika należą do cennych surowców ze względu na obecność witaminy C. Jak wiadomo, witamina C stanowi istotny czynnik, aktywnie uczestniczący w procesach utleniania i redukcji. Istnieje wiele schorzeń, których pojawienie się i przebieg zależą od poziomu witaminy C w narządach i płynach ustrojowych. Ważne znaczenie lecznicze ma olej tłusty o własnościach witaminy F, gdyż zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe i jest zbliżony do oleju słonecznikowego i lnianego. Wywiera odżywczy wpływ na skórę i zapewnia jej elastyczność oraz odporność. Karoteny zawarte w owocach oraz niektóre karotenoidy zostają przekształcone w przewodzie pokarmowym w witaminę A, odznaczającą się szczególnym powinowactwem do skóry i błon śluzowych a niezbędną dla prawidłowego ich rozwoju oraz spełniania funkcji ochronnych i wydzielniczych. Tokoferole natomiast mają charakter witaminy E i chronią organizm przed zmianami zanikowymi, zwyrodnieniowymi, zakrzepowymi i skurczowymi, m.in. w obrębie naczyń krwionośnych i skóry.

Owoce rokitnika w postaci świeżej lub jako dżemy, konfitury, soki i inne przetwory stosuje się zapobiegawczo jako naturalne źródło dobrze przyswajalnej witaminy C, a także w przebiegu licznych schorzeń wymagających zwiększonej ilości kwasu askorbinowego w organizmie. Do najważniejszych należą choroby gorączkowe wywołane przez bakterie lub wirusy, choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, stany zapalne różnych narządów, utrzymujące się dłużej biegunki, okres ciąży i karmienia, postępujące dolegliwości gośćcowe, krwawienia z małych naczyń i inne. Wyciągi olejowe z owoców rokitnika, zawierające olej tłusty, karoteny i tokoferole, są z powodzeniem stosowane zewnętrznie w różnych dolegliwościach błon śluzowych i skóry, zwłaszcza oparzeniach, odleżynach, uszkodzeniach skóry przez promienie słoneczne i rentgenowskie, trudno gojących się ranach, zapaleniu pochwy i szyjki macicy oraz nadżerkach.

Przetwory z rokitnika stosowane w zalecanych dawkach nie wywierają działania szkodliwego na organizm.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

ANGIELSKI Lubin

ANGIELSKI Lubin
Centrum Językowe Harvard

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *