wtorek, 14 czerwca 2016

Wrotycz pospolity

Kwitnący wrotycz pospolity. Foto autor.
Ustka, przy promenadzie, lipiec 2012.
Silnie aromatyczna bylina wysokości 50 - 150 cm. Łodyga wzniesiona, sztywna, zazwyczaj czerwono nabiegła, skrętolegle ulistniona. Liście duże, pojedynczo lub podwójnie pierzastosieczne. Koszyczki liczne, okrągławe, spłaszczone, zebrane w szczytowe, gęste baldachogrono. Wszystkie kwiaty rurkowate, żółte. Kwitnie od lipca do października. Pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Rośnie na suchych łąkach, nieużytkach, ugorach, przydrożach, zaroślach, skrajach lasów. 


Kwitnący wrotycz pospolity. Foto autor.
 Ustka, przy promenadzie, lipiec 2012.
Do celów leczniczych zbiera się od lipca do września świeżo rozkwitające koszyczki kwiatowe bez szypułek i suszy najlepiej w suszarniach ogrzewanych w temp. do 30°C. Surowcem jest kwiat wrotyczu - Flos Tanaceti. Spotykany u nas surowiec stanowi mieszaninę 2 do 8 ras chemicznych, różniących się dość znacznie składem chemicznym olejku eterycznego.

Najważniejszym składnikiem jest olejek eteryczny - do 1,5%, zawierający β-tujon - do 70%, izotujon, kamfen i inne terpeny. W niektórych rasach chemicznych głównymi związkami w olejku są β-pinen, artemisiaketon, kamfora lub umbellulon. Ponadto stwierdzono w kwiatach związki goryczowe, jak tanacetyna i reynozyna, flawonoidy, głównie pochodne luteoliny i kwercetyny, ksantofil i sole mineralne.

Ze względu na zawartość tujonu w olejku eterycznym kwiaty wrotyczu lub wyciągi działają przeciwrobaczycowo, zwłaszcza na glisty ludzkie i owsiki. Podane zewnętrznie, niszczą wszy głowowe i łonowe oraz świerzbowce. Gorzka substancja tanacetyna pobudza czynność wydzielniczą błony śluzowej żołądka.

Po podaniu doustnym wyciągu lub sproszkowanych kwiatów wrotyczu może nastąpić podrażnienie i przekrwienie błon śluzowych przewodu pokarmowego, macicy i nerek, a po większych dawkach - zawroty głowy, krwiomocz, kurcze oraz utrata świadomości.

Ze względu na zmienność składu chemicznego i wysoką toksyczność tujonu zaniechano obecnie doustnego stosowania wrotyczu lub jego wyciągów. Niekiedy tylko jest on jednym ze składników mieszanek ziołowych lub specyfików. Same kwiaty wrotyczu lub ich przetwory stosowane są jedynie zewnętrznie. Zewnętrznie na skórę stosuje się wyciąg alkoholowy z kwiatów wrotyczu przeciw wszom i świerzbowcom. W lecznictwie ludowym wyciąg alkoholowy z kwiatów wrotyczu stosowany jest do nacierania w bólach gośćcowych i artretycznych. Ziele wrotyczu służyło jako ludowy środek odstraszający mole i pluskwy, równie skuteczny jak ziele bagna zwyczajnego Ledum palustre L.


Odwar z kwiatów wrotyczu: 1 łyżkę kwiatów wrotyczu i 1/2 łyżki ziela macierzanki lub ziela tymianku albo ziela piołunu zalać 1 szklanką wody wrzącej. Ogrzać powoli pod przykryciem do wrzenia (nie gotować). Odstawić na 15 min i przecedzić. Stosować ze wewnętrznie w świerzbie i wszawicy głowowej i łonowej. W przypadku wszawicy głowowej włosy obficie zwilżyć płynem i zawiązać chustką na 2-3 godz. Następnie głowę umyć i wyczesać gęstym grzebieniem. Po 24 godz. włosy zmyć ciepłym octem i wyczesać gęstym grzebieniem w celu usunięcia gnid. Oba zabiegi powtórzyć po 6-7 dniach.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Obserwuj przez e-mail

Formularz kontaktowy

Nazwa

E-mail *

Wiadomość *